Het archief van de SVFH

U vindt hier alle nieuwsberichten en artikelen. Klik op een datum om het bericht te lezen.

Verslag bezoek Fistula Hospital door Joke Koelewijn
(publicatie: 25 okt. 2007)

Bij een eerder bezoek aan Ethiopië in 1986 zag ik een klein bordje ‘Hospital for women with birth injuries’. Mijn nieuwsgierigheid was gewekt: ondanks mijn - op dat moment - ruim 10 jaar ervaring als verloskundige kon ik me niet goed voorstellen voor welke ‘injuries’ een speciaal ziekenhuis nodig zou zijn. Maar al mijn aandacht ging toen uit naar onze net-geadopteerde zoon. Bij twee latere bezoeken had ik geen idee meer in welke buurt van Addis Abeba ik het bordje had gezien. Een artikel in Opzij over het Fistula Hospital deed het kwartje vallen. Fistels tussen blaas en vagina en/of tussen vagina en rectum: een probleem dat tijdens mijn opleiding tot verloskundige en ook daarna nooit aan de orde was geweest, omdat het zich bij goede verloskundige zorg simpelweg nooit voordoet. Ik las de website en de nieuwsbrief en nam me voor bij een eventueel volgend bezoek aan Ethiopië een kijkje te gaan nemen in het Fistula Hospital.
In de kerstvakantie komt het ervan: met mijn jongste zoon, die in 1993 uit Ethiopië is geadopteerd, en met mijn (Hollandse) jongste dochter ga ik voor de vierde keer naar Ethiopië. We willen niet met lege handen aankomen en op de vraag wat ik mee kon nemen voor het Fistula Hospital, komt al snel het antwoord: boeken, zoveel mogelijk Engelse leerboeken voor de nieuw te starten vroedvrouwenopleiding. Want voorkomen is beter dan genezen. Tijdige signalering, liefst al tijdens de zwangerschap, van mogelijke problemen bij de bevalling (te verwachten bij rond de 5% van de vrouwen) en vervolgens verwijzing naar een kliniek voor hulp bij de baring, voorkomt sterfte van moeder en/of kind en ook fistels. De bedoeling is dat er vanuit het Fistula Hospital 25 ‘antenatal clinics’ worden opgezet. Dus vertrekken we naar Ethiopië met 25 kg boeken en ook nog eens 40 kg schriften en pennen voor het project waar mijn dochter twee jaar eerder een half jaar heeft gewerkt.
We willen na aankomst zo snel mogelijk van deze zware last af, dus op de dag van aankomst stap ik meteen met alle boeken in een taxi. Het vinden van een adres in Addis blijkt echter niet mee te vallen. Er zijn straatnamen, maar bijna niemand gebruikt die. Ik krijg per telefoon een routebeschrijving op basis van gebouwen, benzinepompen, bruggen; en gelukkig een mobiel telefoonnummer, zodat de taxichauffeur onderweg nog kan bellen voor de juiste route. Het kleine bordje uit 1986 is inmiddels vervangen door grote, goed leesbare borden met Fistula Hospital.
Wat het eerste opvalt is de tuin. Addis Ababa is een vieze, stoffige stad. Tuinen zie je eigenlijk alleen bij de dure hotels, zoals het Sheraton en het Hilton…………. en bij het Fistula Hospital. Bovendien is alles schoon en goed onderhouden. Een verademing bij wat ik me herinner van een bezoek aan het Black Lion Hospital in 1993: stinkende poliklinieken, een kinderzaal waar (gebruikte?) naalden op de grond liggen, vieze lakens op de bedden. Het Fistula Hospital ademt een heel andere sfeer: dit is een omgeving waar je graag komt, een klein paradijsje voor vrouwen die uitgestoten zijn uit hun gemeenschap, een omgeving die zeker bijdraagt aan het genezingsproces.
Ik kan aansluiten bij een rondleiding van een groep Canadezen. Dr. Catherine Hamlin verzorgt zelf de introductie. Ze is 83 jaar, maar oogt absoluut niet oud: een statige gestalte in haar witte jas, die vol bevlogenheid vertelt over ‘haar’ ziekenhuis. Ik ben onder de indruk van wat ik hoor en zie: de goede voorlichting tevoren over de aandoening en de operatie, waarbij ook ‘ervaringsdeskundigen’ worden ingeschakeld; fysiotherapie voor vrouwen met neurologische stoornissen ten gevolge van een langdurige baring; de school, waar vrouwen gedurende hun soms maandenlange verblijf, naartoe kunnen; de schone was die overal aan de lijnen wappert. De dagen daarna lees ik de biografie van Catherine Hamlin , die niet alleen een beeld schetst van de ‘fistulapelgrims’, maar ook van de geschiedenis van Ethiopië vanaf 1959 tot nu.
Tien dagen later kom ik terug - dit keer per minibus, waarbij het me weer moeite kost het juiste adres te vinden - voor een bezoek aan Desta. Desta betekent ‘geluk’ en is de naam van het dorp dat een kilometer of 20 buiten Addis is gebouwd voor de ernstigste fistelpatiënten. Dat zijn vrouwen bij wie de enige oplossing voor hun incontinentie is het aanleggen van een stoma voor de afvoer van urine en soms ook voor ontlasting. Voor deze vrouwen is training nodig om hygiënisch met hun stoma om te gaan. In Desta worden ze gedurende 1,5 jaar voorbereid op terugkeer naar hun eigen omgeving. Ze krijgen daartoe ook jobtraining, zoals naaien, tuinieren, groente verbouwen. Het terrein voor Desta is door de regering geschonken aan het Fistula Hospital. Er staan 10 mooie bungalows, waarin de vrouwen gehuisvest zijn. De groentetuinen leveren groente voor het dorp en het Fistula Hospital. Alleen de appels - een luxeproduct - zijn uitsluitend voor de verkoop bestemd. Sinds kort is in Desta ook de midwifery school gevestigd. Deze driejarige opleiding is gestart met 12 studenten, allen afkomstig van het platteland. De opleiding is gratis, maar wel met de verplichting voor de studenten om voor elk studiejaar twee jaar op het platteland te werken. Juist daar is een groot gebrek aan medische hulpverleners; er werken bijvoorbeeld meer Ethiopische artsen in Chicago dan op het Ethiopische platteland! Ook vroedvrouwen kiezen liever voor een baan in Addis Abeba dan op het platteland. De opleiding is inmiddels geaccrediteerd door het Ministerie van Gezondheidszorg, maar moet nog geaccrediteerd worden door het Ministerie van Onderwijs. Als ik echter de leermaterialen zie die er al zijn, dan lijkt me dat deze goedkeuring geen probleem moet zijn. Er is veel materiaal van de WHO, met duidelijke leerdoelen, leermethoden en dergelijke. Ook staan er al flink wat boeken, maar meer materiaal is zeker welkom, zodat elke student over haar eigen boeken kan beschikken. Ook een baringsfantoom voor het oefenen van vaardigheden, staat nog op het verlanglijstje. Verder zou toegang tot Internet up-to-date kennis bereikbaar kunnen maken.
De lessen worden verzorgd door drie vroedvrouwen, met gastlessen van gynaecologen en andere deskundigen. Eén van die deskundigen is Mevrouw Barbara Kwast, verloskundige en epidemioloog. Zij werkte jarenlang voor de WHO aan het programma voor Safe Motherhood en promoveerde op een proefschrift naar moedersterfte in Addis Abeba, met de veelzeggende titel ‘Unsafe Motherhood’. De nieuwe vroedvrouwenschool zal zeker bijdragen aan safer motherhood in Ethiopië.
Tenslotte, alle hierboven genoemde activiteiten worden privaat gefinancierd. De zorg voor één fistulapatiënt kost bijvoorbeeld rond de 500 dollar…………….